Tiêu diện đại sĩ là ai và có ý nghĩa như thế nào trong tục thờ cúng?

5

Tượng tiêu diện đại sĩ chính là hóa thân của phật bồ tát quan thế âm. Dù có vẻ ngoài dữ dằn và đáng sợ song hình tượng tiêu diện đại sĩ lại mang nhiều ý nghĩa và tượng trưng cho sức mạnh hàng phục những thế lực xấu xa, đen tối.

Tại các ngôi chùa, hình tượng tiêu diện đại sĩ không thể thiếu và cùng với tượng phật a di đà, đây được coi là 2 vị phật có khả năng trấn an cho sự bình yên của dân chúng. Vậy tượng tiêu diện đại sĩ là ai và có ý nghĩa như thế nào trong tục thờ cúng của người dân Việt?

Tiêu diện đại sĩ là ai

Tiêu diện đại sĩ thường được thờ trong nhiều ngôi chùa ở Việt Nam, Trung Quốc và còn được gọi là ông Ác hay ông Tiêu. Trong các ngôi chùa, thường tượng Tiêu diện đại sĩ được thờ phía bên trái chính điện còn bên phải chính điện thờ vi đà hộ pháp (hay còn gọi là ông thiện). Chính vì vậy nếu bạn là người hay đi chùa hoặc là tín đồ của phật giáo khi đến chùa chiền thường thấy 2 bên chính điện là 2 vị thần, 1 dữ dằn (chính là Tiêu diện đại sĩ – hoá thân của bồ tát quan thế âm) và 1 hiền hòa (chính là tượng ngài vi đà).

Nói về hình dáng bề ngoài của tiêu diện đại sĩ, tượng thể hiện trong hình ảnh 1 vị tướng nam với dáng điệu oai phong, nghiêm nghị. Tượng mặc trang phục võ tướng với tay trái chống nạnh, tay phải cầm lá cờ còn gương mặt thì quái dị. Trên đầu và trán tượng là 3 cái sừng nhọn, miệng thì rộng nhe răng lởm chởm, 2 mắt lồi to trợn ngược còn chiếc lưỡi lại thè cong dài.

Tiêu diện đại sĩ hiện thân cho hình tượng trừ yêu ma, hàng phục yêu quái

Nếu như hình tượng vi đà mang ý nghĩa bảo vệ an toàn cho phật pháp thì tiêu diện đại sĩ là vị bồ tát chuyên hàng phục những thế lực xấu như yêu ma và cứu độ chúng sinh.

Tương truyền, tiêu diện đại sĩ chính là hóa thân của bồ tát quan thế âm chuyên hàng phục quỷ yêu. Hóa thân của bồ tát với mặt sau là hình tượng tướng nữ từ bi với dương chi ngọc liễu và bình cam lộ sẵn sàng độ sinh giải nạn. Mặt sau của hóa thân bồ tát là tướng nam dữ tướng và oai nghiêm, trang phục thì sặc sỡ, gương mặt thì quái dị. Trong đó, chiếc lưỡi thè cong dài của tượng là biểu tượng cho sự uy quyền và cũng là đặc trưng rõ nét và dễ nhận nhất của tiêu diện đại sĩ.

Tại sao tượng tiêu diện đại sĩ không thể thiếu trong các ngôi chùa?

Xoay quanh hình tượng tiêu diện đại sĩ và vi đà có nhiều ý kiến khác nhau. Một số ý kiến cho rằng, chùa chiền là nơi từ bi, nơi hướng phật tử trở về con đường hiền lương, hướng thiện thì chỉ cần thờ phật vi đà là đủ rồi, sao còn phải thờ cả tượng tiêu diện đại sĩ nữa. Đây cũng là thắc mắc không hẳn không có lý và điều này có thể giải thích như sau:

Dù chùa là nơi hướng phật tử đến con đường thiện lương song trong thế giới bóng tối với nhiều ma quỷ và các thế lực xấu, chỉ phật vi đà thì không thể “trấn ác” các thế lực này. Khi đó, tiêu diện đại sĩ xuất hiện với gương mặt dữ tợn và oai nghiêm có thể xua đuổi tà ma bởi ma quỷ nhìn thấy ngài sẽ tránh né và chạy về phía có ánh sáng và tại nơi có ánh sáng đó ma quỷ sẽ được cứu rỗi khỏi ác đạo, trở về hiền lương.

Việc xuất hiện đồng thời hình tượng từ bi và hung dữ trong điện thờ ở các ngôi chùa còn là bởi lý do khác căn cứ vào thực tế. Đó là bởi có người có thể dùng lời nói nhẹ nhàng, hiền từ, dùng cử chỉ yêu thương để cảm mến hoặc giáo huấn nhưng cũng có trường hợp dùng lời nói hiền hòa dễ nghe không tác dụng. Cụ thể, với những ai ngang bướng khi nói nhẹ nhàng không nghe buộc đức phật phải “thái độ” và chuyển dữ mới có thể “trị” hay giáo huấn được họ.