Thư viện Thanh Tâm cơ sở nghiên cứu của Ni giới TP.HCM

17
22 Đường Mai Bá Hương, Lê Minh Xuân, Bình Chánh, Hồ Chí Minh

  Nằm trong quần thể giáo dục Phật giáo của miền Nam Việt Nam, Thanh Tâm tự (Phật Cô Đơn) được biết đến là điểm quy tụ của nhiều hoạt động, sự kiện của Giáo hội cũng là nơi tổ chức sinh hoạt tu học của chư Ni nội viện Học viện. Quay trở lại Thanh Tâm sau một năm khánh thành, hiện tại nơi đây đã có hai hạng mục chính thức đi vào hoạt động: Chánh điện và nội xá Ni. Gần đây, được sự đồng ý, quan tâm của Hòa thượng Viện trưởng trong việc mở rộng các hạng mục ở cơ sở tự viện, chư Tôn đức Ni tại trú xứ đã tiến tới thành lập một tiểu Thư viện thuộc nội bộ Ni xá. Buổi lễ ra mắt, cắt băng khánh thành đã được diễn ra vào ngày 25/5/2020 dưới sự chứng minh của Ni trưởng Thích Như Như – Phó Trưởng Phân ban Ni giới kiêm Trưởng Tiểu ban Hoằng pháp tại TP.HCM cùng chư Tôn đức Ni hiện diện tại nội xá.


Qua buổi gặp gỡ cùng Ni sư Hạnh Tâm, được biết: Sau nhiều lần trở về và sống chung với Ni chúng tại Học viện, nhận thấy chư Ni tiền bối cũng như chư Ni đồng học, đồng phạm hạnh đang gánh vác rất nhiều trách nhiệm của Giáo hội, của Ni giới nước nhà, từ những nhận thức về trách nhiệm chung, Ni sư có tâm nguyện trở về nước và tham gia đóng góp vào các hoạt động dành cho Ni giới Việt Nam. Ban đầu, Sư chú trọng dịch kinh, sau đó cùng Ni sư Như Nguyệt (Trưởng ban Quản viện Ni) thiết lập một không gian học, đọc sách riêng cho cả Ni chúng. Xem như đó là cách thể hiện bổn phận của người con Phật trong trách nhiệm gìn giữ kho tàng Pháp bảo.

Chỉ trong vòng mấy tháng – một thời gian không dài nhưng đủ nói lên hoài bão và tâm huyết dành cho chúng Ni trước sự ra đời của Thư viện. Tổng kết các danh mục của Thư viện vào giai đoạn đầu cho thấy: dầu khá khiêm tốn về số lượng ấn phẩm, đầu sách song nó vẫn đảm bảo đáp ứng nhu cầu các loại sách quan trọng và cần thiết. Trong đó, nội dung cung cấp nhiều nhất thuộc về nội điển được nhập đủ các nguồn Anh, Hán, Phạn, Tạng và Pali tạng. Bên cạnh kinh điển, Phật pháp và giới luật, Thư viện còn đặc biệt quan tâm đến nguồn kỷ yếu các hội thảo, luận văn Thạc sĩ, Tiến sĩ và báo chí về nữ giới.

Sở dĩ Thư viện đặc biệt quan tâm và muốn thu thập những dữ liệu này vì một phần đó là những tinh túy, những giá trị thực tiễn đánh dấu sự nghiên cứu nghiêm túc của các học giả trong và ngoài nước, một phần đó là nguồn tư liệu trực tiếp giúp cho việc học hỏi của Ni chúng trẻ sớm hoàn thành tốt các công tác diễn trình, tham luận của một nghiên cứu sinh. Qua đó, tạo động lực dần đưa Ni chúng vào những tầng bậc của thềm thang nghiên cứu và học thuật. Riêng Đặc san Hoa Đàm sẽ được lưu giữ ở một phân mục riêng để bạn đọc có thể tiện đón xem những ký ức và phát triển tiềm năng của chư Ni Việt Nam cùng chư Ni trên toàn thế giới.

Hiện tại, Thư viện chưa có hệ thống sách điện tử nhưng đó cũng là điểm rất được trăn trở và mong mỏi sẽ được đẩy mạnh về sau. Với hy vọng có thể tạo động lực cho Ni chúng có thể tiếp cận và tiến sâu vào con đường học thuật cũng như dịch thuật Luật tạng, nhị vị Ni sư (NS. Như Nguyệt và NS. Hạnh Tâm) đã có chương trình khuyến khích các độc giả bằng việc tích lũy thời gian đọc, nghiên cứu tại Thư viện. Tùy theo thời gian tích lũy mà độc giả nhận được phần quà khuyến khích tương ứng.

Có thể ai đó sẽ cho rằng việc làm này mang tính dụ dỗ, vì với đời sống công nghệ thông tin cấp tiến, con người dễ dàng truy cập mọi lúc, mọi nơi, mọi thứ mình muốn. Phản hồi lại những ý kiến trên người viết thiết nghĩ rằng, nếu các tủ sách riêng cũng như internet có thể đáp ứng được nhu cầu học tập, nghiên cứu thì thư viện trên toàn thế giới không có lý do để tồn tại nữa. Một người đam mê ngành học thuật thực thụ sẽ không bao giờ thấy đủ trong việc tìm kiếm các thông tin cổ xưa cũng như cập nhật những dữ liệu mới mẻ khi muốn giải quyết mọi vấn đề. Do đó, việc đến thư viện sẽ giúp cho bạn đọc có những lựa chọn nhất định, giải quyết gọn dự định đọc sách của mình. Tại nơi đây, các học viên không chỉ đến để mượn, đọc sách mà còn là nơi để học hỏi, tìm kiếm, nghiên cứu, trao đổi tri thức với bạn bè. Nhờ đó, thế giới tri thức, thế giới học thuật Phật giáo ngày thêm rộng mở.

Trong nghĩa cử trực tiếp, cũng có thể gián tiếp, việc tạo một không gian đọc, học như thế đã góp phần hạn chế bản thân các pháp lữ tránh xa những thói quen vô bổ, đồng thời biểu hiện sự kết nối, lan tỏa tình yêu đọc sách đến với mọi người. Đây là một sân chơi trí tuệ, lành mạnh và đầy bổ ích cho Ni chúng trẻ. Ngoài việc xóa mù chữ, chống rỗng tri thức, nó còn là biện pháp để giải quyết và cải thiện một thực trạng chung khi Việt Nam đang giáp mặt với 26% dân số không bao giờ đọc sách. Ở một ngữ nghĩa xa hơn, chiến lược này cũng định hình, nâng cao nhận thức và nuôi sống trở lại “văn hóa đọc” cho dân tộc Việt. Dĩ nhiên, người tu đọc sách không để làm giàu học thức, làm giàu bản ngã… mà cốt yếu để làm giàu chánh kiến, đạo đức, nhân cách của mình. Nếu không đọc cũng chẳng sao, nhưng một tu sĩ không lấy sách vở, kinh điển làm bạn đạo thì thật khó để lãnh hội những giá trị minh triết được tuyên thuyết bởi đấng Đạo sư. Không đọc sách? Phải chăng đó là tác hại hướng người tu tới những tham vọng “ngắn hạn và thực dụng” đáng “cười ra nước mắt” trong Phật giáo? Phải chăng, đó là nguyên nhân mà ít nhiều đạo Phật bị rao giảng trong những tín điều mụ mị, lờ đờ?

Do đó, “Tủ sách sinh viên” này dầu chưa được phong phú nhưng vẫn tạm coi đó như những món thực dưỡng “xóa đói tri thức” trong nhiều lĩnh vực: Phật học, xã hội học, triết học, văn học, văn hóa – nghệ thuật… Nhận thấy, sách đã mở ra một thế giới mới, một chân trời mới và là người thầy, người bạn thân thiết trong cuộc sống, mọi hành giả cần phải có trách nhiệm trong việc lan tỏa tinh thần đọc sách trong cộng đồng, đặc biệt là những người con Phật thế hệ hôm nay – những rường cột của Phật giáo mai hậu. Với mong mỏi, đạo pháp sẽ có những người con có tâm và có tầm, phương thức giáo dục gián tiếp này được xem là một trong số những câu trả lời hướng tới hoàn thiện nhân cách một nhà tu thực thụ trên nhiều kỹ năng, nhiều lĩnh vực… Nói theo cách của Ni sư Hạnh Tâm: “Lấy pháp hộ pháp theo tư cách của người xuất gia” thì giá trị của đạo Phật mới mang tầm vóc lớn trong sự ảnh hưởng về tư tưởng trên phạm vi quốc tế.

Dầu vậy, trên thực tế để giới thiệu giá trị của thư viện vào sâu trong cộng đồng chư Ni trẻ là việc làm không hề đơn giản. Nói về vấn đề này, Ni sư Hạnh Tâm cho biết: Ngoài việc hướng đến thành lập Thư viện trên trang điện tử, Ni sư có định hướng sẽ mở thêm lớp tư vấn đọc sách vào buổi tối. Điều này cho thấy, đọc sách không phải dễ. Dễ hay khó không nằm ở việc lướt nhanh các con chữ mà ở chỗ xử lý rõ ràng tư liệu được tiếp cận. Sự tư vấn này cũng biểu hiện phần nào nét đặc thù trong hệ thống giáo dục riêng dành cho Ni chúng. Giáo dục chư Ni tư duy độc lập, tư duy phê phán cũng như xây dựng một số tiêu chí lựa chọn và thanh lọc đối với các tài liệu bổ sung. Nếu việc đọc sách chỉ được xem như một thị hiếu hoặc mượn sách như một dụng cụ trưng bày thì việc làm này chỉ tốn kém thời gian, không biết kế thừa và phát huy tinh hoa thế giới, cũng đồng nghĩa chấp nhận khép kín tư duy trước kho tàng tri thức nhân loại. Chừng đó đủ hiểu vì sao, khi đánh giá về trình độ phát triển học thuật, trình độ dân trí, người ta thường nhìn vào quy mô, chất lượng hoạt động, khai thác của thư viện.

Tiếp nối công tác còn dang dở, Ni sư cũng sẽ nỗ lực thống kê sách theo từng mảng, tóm tắt nội dung và rút ngắn thời gian định hướng chuyên môn. Đây là nền tảng giúp Ni chúng tiếp xúc với thế giới học thuật. Qua đó, có thể dễ dàng chọn lọc nội dung, giá trị thích hợp cho người tu học và nghiên cứu. Với những hoạch định tích cực đó, Thư viện nội xá Thanh Tâm không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho Ni chúng tu học mà còn mong có cơ hội cùng các thư viện Phật giáo hòa mình vào dòng chảy hội nhập với thư viện các nước trong khu vực và toàn cầu.” Tại đó, Thư viện là niềm tự hào và đáng trân trọng về diện mạo học thuật. Ở một tầm nhìn xa khác, Ni sư cũng mong mỏi sẽ có cơ hội liên kết, trao đổi với chư Ni ngoại quốc trong công tác phiên dịch, nghiên cứu ngắn hạn. Xem đó là nhân tố thúc đẩy sự hình thành một Trung tâm Ni giới miền Nam Việt Nam phát triển rực rỡ về mặt nghiên cứu, học thuật.

Nhật Nhã