Theo dòng lịch sử : Khởi nghĩa Hai Bà Trưng năm Canh Tý

52

  Trong lịch sử Việt Nam, năm Canh Tý đã từng gắn với một sự kiện quan trọng, đó là khởi nghĩa Hai Bà Trưng (mùa Xuân năm 40). Nhân dịp đầu Xuân năm Canh Tý 2020, tôi bồi hồi nhớ về sự kiện trọng đại trong lịch sử nữ giới Việt Nam.

Theo giới Sử học Việt Nam, năm 34, sau khi Tô Định sang Giao Chỉ làm Thái thú, ách thống trị của nhà Đông Hán với người Việt đã hà khắc nay càng nặng nề hơn. Tô Định tàn bạo và tham lam, tăng cường phục dịch và thuế khóa đối với người Việt để tăng cường cống nạp cho triều đình nhà Hán. Bên cạnh đó, chính sách đồng hóa quyết liệt dẫn đến sự đụng chạm lớn về văn hóa – tín ngưỡng khiến mâu thuẫn giữa người Việt với chế độ thống trị của nhà Hán ngày càng gay gắt. Vì vậy, các Lạc tướng và nhân dân Việt đã đoàn kết nhau để chống đối lại.

Trong số các Lạc tướng chống lại sự thống trị của nhà Hán, nổi lên nhà Trưng Trắc ở Mê Linh, Phong Châu. Trưng Trắc và em gái là Trưng Nhị có cá tính mạnh mẽ, không chịu ràng buộc theo Pháp luật mà Tô Định áp đặt. Hai chị em Trưng Trắc, Trưng Nhị đã kêu gọi hào kiệt bốn phương và nhân dân đứng lên đánh đuổi giặc. Mùa Xuân năm Canh Tý (tháng 3 năm 40), cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng bùng nổ. Nhiều nữ tướng giỏi quy tụ dưới cờ của hai bà như Đào Kỳ, Lê Hoa, Lê Chân, Thiện Hoa… Chỉ một thời gian ngắn, khởi nghĩa nhanh chóng lan khắp khiến Thái thú Tô Định phải cắt tóc, cạo râu giả dạng thường dân bỏ chạy.

Theo quyển Khởi nghĩa Hai Bà Trưng (2014, NXB. Văn hóa Thông tin), Hai Bà Trưng chiếm được 65 huyện, thành. Trưng Trắc lên ngôi vua, lấy hiệu là Trưng Nữ Vương, chọn Mê Linh làm kinh đô.

Theo Biên niên lịch sử cổ trung đại Việt Nam (1988, NXB. Khoa học xã hội) của Viện Sử học Việt Nam, khởi nghĩa Hai Bà Trưng là cuộc khởi nghĩa đầu tiên, cũng là tiền đề cho các cuộc đấu tranh nối tiếp trong suốt 1.000 năm Bắc thuộc.

Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng còn đặc biệt có ý nghĩa vì đó là cuộc khởi nghĩa do nữ giới đứng đầu, trong thế giới “trọng nam khinh nữ” của đế chế Hán cổ đại. Đây được xem là sự đối chọi quyết liệt về văn hóa, nếp sống, nếp tư duy của đôi bên Nam – Bắc, Việt – Hán. Khởi nghĩa Hai Bà Trưng diễn ra gần 2.000 năm trước vẫn làm nức lòng nhiều người thế hệ hôm nay. Tổng thống Mỹ Donald Trump từng trích dẫn trong phát biểu của mình tại Hội nghị APEC, Đà Nẵng (2017): “Trong khoảng năm thứ 40 sau Công nguyên, hai chị em người Việt Nam là Hai Bà Trưng đã đứng lên khởi nghĩa chống ngoại xâm, thức tỉnh tinh thần độc lập. Đó là lần đầu tiên trong lịch sử mà người dân Việt Nam đứng lên vì nền độc lập cũng như niềm tự hào của mình.”*

Nhật Thu



* Phát biểu của Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Hội nghị APEC, https://vietnamnet.vn/vn/thoi-su/apec-2017/bai-phat-bieu-cua-tong-thong-my-donald-trump-tai-apec-2017-410198.html