Mùa an cư

91

  An cư Chánh pháp ấy Phật truyền
Tứ chúng tu hành kết thiện duyên
Thúc liễm thân tâm gìn phẩm hạnh
Cùng nhau vâng giữ mối đạo Thiền.

Mùa an cư của Tăng chúng thường bắt đầu sau ngày trăng tròn tháng Tư – lễ Phật đản. Truyền thống An cư Kiết hạ được hình thành từ thời Phật và tiếp nối theo thời gian mặc cho bao cuộc biển dâu thay đổi của cõi đời.

Hơn 25 thế kỷ trước, Thái tử Tất Đạt Đa, con vua Tịnh Phạn xứ Ca Tỳ La Vệ (nay thuộc Nepal) sống trong cung vàng điện ngọc, với vợ đẹp con thơ, hưởng thụ cuộc sống vương quyền tột bực. Nhưng Ngài luôn cảm nhận sự bất công của một xã hội phân chia giai cấp, rẻ rúng tầng lớp hạ lưu… và cuộc sống vô thường, sanh lão bệnh tử đời người ai cũng phải trải qua. Rồi một đêm tối, Thái tử quyết dứt áo ra đi mong tìm ra chân lý tối thượng để cứu độ muôn loài đang trầm luân trong biển khổ.

Ẩn mình vào rừng sâu, Thái tử chuyên tu khổ hạnh sau khi tham khảo nhiều vị đạo sĩ, các bạn đồng tu nhưng sáu năm trôi qua mà ánh đạo vẫn mịt mờ, tâm trí hoang mang, thân thể khô gầy chỉ còn da bọc lấy những đốt xương tàn hiu hắt. Thái tử liền từ bỏ pháp tu này rồi xuôi về phương Nam, đến bên dòng sông Ni Liên Thiền tắm rửa sạch sẽ rồi thọ bát sữa của cô gái chăn cừu. Bốn mươi chín ngày tiếp theo, Ngài ngồi thiền định dưới gốc cây Bồ-đề, quán lý nhân duyên tứ đế, chứng ngộ pháp tối thượng thừa vô sanh bất diệt. Sau khi đắc đạo, Phật đến khu vườn Nai hóa duyên độ cho năm người bạn đồng tu thuở trước. Đó là năm vị thánh đệ tử đầu tiên. Từ đó, Phật và chư Thánh chúng bắt đầu con đường hoằng dương Chánh pháp, đem giáo lý chơn thường, cứu độ chúng sanh thoát khỏi dòng chảy vô thường sanh diệt.

Con đường hoằng pháp của Phật và chư thánh chúng thuở ban sơ là một cuộc hành trình không có điểm dừng, cũng không một nơi đến nhất định. Tất cả phát xuất từ tâm tưởng vị tha, tùy duyên thuận bước. Dọc theo con sông Hằng huyền bí, những tháng mùa khô, Phật cùng Tăng chúng, đi qua nhiều làng mạc phố phường, nhiều cánh đồng bất tận. Và khi ánh tà dương khuất bóng, đoàn Tăng lữ dừng chân bên một cánh rừng. Rừng núi về khuya, sương giăng lá đổ. Đoàn khất sĩ ngồi yên lặng dưới gốc cây trong tư thế kiết già. Bóng tối bao trùm. Không gian tĩnh mịch. Từng hơi thở vào ra nhịp nhàng sâu lắng. Không một tiếng khua động hay cựa mình rên rỉ. Giấc ngủ trong niềm tin ánh đạo hoàn toàn bứt ra khỏi chốn mộng mị mê tình…

Mùa mưa đến, nước ngập đồng. Ruộng đồng cây cỏ xanh tươi rạng rỡ. Mưa làm lắng dịu không gian và cũng làm cho môi trường sống bị biến đổi. Trên mặt đất, dưới những lùm cây, bướm bay rợp trời, sâu trùng ung dung bò qua lại như để hít thở bầu không khí trong lành sau cơn mưa. Đây quả là thời điểm tốt để muôn loài sinh sôi nẩy nở. Chúng côn trùng vẫn vô tư, mãi vô tư cả khi bước chân người vô tình giẫm đạp. Không ai nghe thấy tiếng kêu la giẫy giụa của những sanh linh bé nhỏ này. Chỉ có Phật với tuệ giác vô thượng là thấu suốt tất cả. Thương chúng sanh chịu cảnh đau đớn quằn quại, Phật nhập từ bi quan chú nguyện. Lòng từ ban trải. Cảnh khổ lụy trần gian cũng đôi phần vơi nhẹ…

Để Tăng chúng chuyên tâm vào việc tu tập giải thoát tự thân, Phật chế định ra pháp an cư kiết hạ. Ba tháng hạ mưa nhiều, chúng Tăng an trú một chỗ, không đi lại, không duyên theo trần cảnh thì cũng bớt đi điều hệ lụy và cũng không làm tổn hại đến sinh vật trên đường. Mùa an cư, Tăng đoàn sống thanh tịnh hòa hợp trong giới luật. Giới luật tinh chuyên thì tâm định tĩnh. Tâm định thì phát huệ. Huệ sáng thì hạnh tu mới đạt thành. Hàng cư sĩ nhân đây đem vật thực đến tinh xá cúng dường và nghe Phật thuyết pháp, vun bồi công đức, gieo nhân tuệ giác về sau…

Khơi lại dòng lịch sử để hành giả chúng ta cùng suy ngẫm về những mùa an cư thời hiện đại. Với tinh thần nhập thế, người tu sĩ ngày nay có tư tưởng thông thoáng cởi mở hơn trong việc tu việc đạo. Công tác Phật sự nhiều, bận rộn và hướng ngoại là điều tất yếu. Mùa an cư đến… các tu viện, tinh xá đông đủ hơn lúc nào hết. Sắc áo nâu sồng, áo lam và áo vàng chung sống hòa hợp thanh tịnh trong các ngôi Trường hạ. Nội quy mỗi Trường hạ có thay đổi ít nhiều, nhưng vẫn y theo giới luật của Phật chế ra từ hàng ngàn năm trước. Trường hạ là nơi để Tăng Ni tụ về tu tập trong mùa hạ. Ngoại duyên không còn, tinh thần học đạo thâm sâu. Chư Tăng có thời gian học hỏi kinh luật, trau dồi công đức. Hàng cư sĩ tại gia hoan hỷ khi cảm nhận y đức nơi các vị thầy của mình. Họ đến chùa thường hơn để tụng kinh, làm công quả. Từ đó, lòng trần thanh thản theo mỗi bước đi về.

Năm 2020 (PL.2564), khi cả thế giới còn đang chống chọi với đại dịch Covid-19, thì ở đâu đó giữa chốn thiền môn, hàng Tăng Ni vẫn kiết Hạ tập trung hoặc an cư tại chỗ để cùng sách tấn tu tập, cùng thúc liễm thân tâm, giữ gìn mối đạo. Niềm tin Chánh pháp trường tồn và hạnh nguyện lợi tha là phương thuốc diệu mầu, là thanh gươm sắt bén giúp hành giả xua tan hết bao hiểm họa khôn lường của tai ương dịch bệnh.

Vạn vật luôn xoay vần chuyển đổi. Mùa Hạ đến rồi sẽ đi qua. Dịch bệnh cũng sớm bị tiêu trừ. Còn chăng là những bông hoa giải thoát mãi tỏa ngát hương lành trong khu vườn Đạo pháp mênh mông.

Lam Khê